 | |
| Spreker | Prof.dr. M. Popović (RUG) |
| Titel | Onderzoek Dode Zeerollen met behulp van AI |
| Datum/tijd | dinsdag 15 september 2026 om 20:00u |
| Taal | Nederlands |
| Terugkijken | de lezing kan online teruggekeken worden via YouTube |
Samenvatting
De Dode Zeerollen behoren tot de belangrijkste archeologische vondsten van de twintigste eeuw. De duizenden fragmenten van oude manuscripten werden tussen 1947 en 1956 ontdekt in grotten bij Qumran, nabij de Dode Zee. Ze dateren uit de laatste eeuwen voor Christus en de eerste eeuwen van onze jaartelling en bevatten onder meer de oudst bekende handschriften van teksten uit de Hebreeuwse Bijbel. Daarnaast werpen ze een uniek licht op de Joodse samenleving, religie en cultuur in de periode waarin ook het vroege christendom ontstond. Een belangrijke ontwikkeling is het ontwikkelde AI-model Enoch. Dit model combineert kenmerken van het handschrift met resultaten van koolstofdatering. Het onderzoek laat zien dat sommige manuscripten aanzienlijk ouder kunnen zijn dan op basis van traditionele paleografie werd aangenomen. Ook kan AI subtiele verschillen in schrijfwijze herkennen die voor het menselijk oog nauwelijks zichtbaar zijn. In het huidige onderzoeksproject Tracing Scribes and Scrolls (op basis van een ERC Advanced Grant subsidie) staat de vraag centraal: waar werden de Dode Zeerollen eigenlijk geschreven en gekopieerd? De rollen lijken niet uitsluitend het product te zijn geweest van één geïsoleerde gemeenschap, maar weerspiegelen mogelijk een veel bredere intellectuele en religieuze cultuur in het oude Judea.
Prof.dr. Mladen Popović is hoogleraar Oude Testament en vroeg jodendom aan de Rijksuniversiteit Groningen en directeur van het Qumran Instituut.