 | |
| Spreker | Prof.dr. E. Buskens (UMCG) |
| Titel | Gezondheid, het kost wat maar dan heb je ook wat |
| Datum/tijd | dinsdag 16 september om 20:00u |
| Taal | Nederlands |
| Livestream | de lezing kan online teruggekeken worden via YouTube |
Er bestaan enorme gezondheidsverschillen tussen de Randstad en grensregio’s. Het factsheet van Kompas in Zorg & BS Health Consultancy (mei 2025) laat zien dat het aantal ziekenhuisopnamen in grensregio’s (o.a. Oost-Groningen, Oost-Drenthe, Twente, Salland, delen van Limburg en Zuid-Holland) fors hoger ligt dan in de Randstad. Zelfs na correctie voor leeftijd en vergrijzing blijven de verschillen groot.
De cijfers bevestigen dat gezondheidsverschillen structureel en regionaal bepaald zijn. De oorzaken liggen ten dele in individueel gedrag, maar vooral in onderliggende sociaaleconomische omstandigheden: werk- en woonsituatie, inkomenszekerheid, toegang tot zorg, gezonde voeding, scholing en recreatie. Deze “ijsberg” van oorzaken bepaalt uiteindelijk het verschil in gezondheid tussen Randstad en regio.
Als we meer effectief beleid zouden willen, is het noodzakelijk om gezondheid in alle beleidsdomeinen serieus vorm te geven. Laten we de feiten voor zich laten spreken, of is dat niet genoeg en wordt het misschien wel een stemadvies?
Aan de politiek om en nu eens wél werk van te maken: Neem de alarmerende regionale verschillen in gezondheid expliciet op in verkiezingsprogramma’s en beleidsplannen. Alleen door structureel in te grijpen kan de kloof tussen Randstad en grensregio’s duurzaam worden verkleind.
Hoe? Bijvoorbeeld door het versterken van eerstelijnszorg: investeren in huisartspraktijken en wijkverpleging in krimp- en grensregio’s, en laagdrempelige preventieprogramma’s: gratis stoppen-met-roken trajecten, beweeginitiatieven, en regionaal toegesneden voedingsvoorlichting.
Maar vooral door eindelijk verantwoordelijkheid te nemen voor een veel gezondere voedselomgeving: beperkingen op fastfoodvestigingen bij scholen en gezonde voeding betaalbaarder te maken en ongezondere duurder. Daarnaast zijn er zoals gezegd andere domeinen van belang, zoals betaalbare en energiezuinige woningen: woonzekerheid als basis voor gezondheid. Maar ook ruimte voor scholing, sport en recreatie: investeringen in sportvoorzieningen, buurthuizen en veilige buitenruimte.
Alleen met een samenhangende aanpak – leefstijl bevorderen én sociaaleconomische oorzaken aanpakken – kan gezondheid in Oost-Groningen, Oost-Drenthe en andere grensregio’s in de pas gaan lopen met de Randstad.