Silhouetportret door Carel Christiaan Fuchs naar een tekening van Wessel Lubbers, ca. 1820
                  

Theodorus van Swinderen (1784-1851), Hoogleraar, Schoolopziener, Filantroop

Theodorus van Swinderen valt thans niet meer in de categorie 'bekende Groningers'. Toch heeft hij een gedenkteken in de Groninger binnenstad en is er een straat naar hem genoemd. Tijdens zijn leven was dit 'wonderkind' dat hoogleraar in de natuurlijke historie werd dan ook een prominent man. Waarschijnlijk heeft geen Groninger hoogleraar zo veel en zo uiteenlopende eerbewijzen ontvangen als hij.

Hij dankte zijn faam vooral aan zijn maatschappelijke activiteiten. Het belang van Van Swinderens werkzaamheden lag dan ook buiten het terrein van de wetenschap. Daarover waren zijn vrienden en collegae het bij zijn dood al eens. Oorspronkelijk was hij nooit en het ontbrak hem aan diepgang. Doordrongen van Christelijke Verlichtingsidealen was hij vooral een gedreven volksopvoeder en filantroop.

Van Swinderen wilde steeds 'nuttig' zijn en een voorbeeld voor anderen tot 'heil der mensheid'. Hij was lid van vele genoot- schappen en commissies, die vaak door hem zelf waren opgericht. Als schoolopziener bevorderde hij met grote toewijding de vernieuwing en verbetering van het lager onderwijs.

Van Swinderen kan daardoor haast gelden als het ideaal-type van de Christelijk-Verlichte deugdzame Nederlandse burger uit de eerste helft van de negentiende eeuw, soms zelfs als een karikatuur daarvan.

 

Dag lieve schoolopziener
Danklied voor Van Swinderen

Wij danken u voor 't onderrigt,
Dat gij ons geeft van onzen pligt.
Wij zullen vlijtig leeren
(bis)
Wij zien zoo graag u keer op keer,
Bezoek ons toch eens spoedig weer,
Dag lieve schoolopziener (bis)
.